Choć mają zaledwie kilka milimetrów, potrafią skutecznie uprzykrzyć życie i stać się źródłem poważnych chorób. Wraz ze wzrostem temperatur kleszcze budzą się z zimowego letargu, a my stajemy się ich potencjalnymi żywicielami. Gdzie na nie uważać, jak się chronić i co zrobić, gdy dojdzie do ukąszenia? Przygotowaliśmy kompleksowy poradnik.

Mistrzowie przetrwania

Kleszcze to pajęczaki o niezwykłej odporności. Potrafią przetrwać bez pokarmu nawet 800 dni, a ich cykl życiowy trwa od 2 do 4 lat. Choć kojarzymy je głównie z latem, kleszcze budzą się do życia już przy temperaturze +7°C. Oznacza to, że możemy je spotkać nawet w lutym, jeśli zima jest łagodna.

Gdzie możemy spotkać kleszcza?

Zapomnijmy o micie, że kleszcze skaczą z drzew. Te pajęczaki bytują głównie w niskiej roślinności:

• W wysokich trawach i zaroślach.
• Wzdłuż leśnych ścieżek i dróg.
• W parkach miejskich, na skwerach i w przydomowych ogródkach.
• Preferują miejsca wilgotne i zacienione, gdzie dobowe skoki temperatury są niewielkie.

Dlaczego są groźne? Choroby odkleszczowe

Kleszcz nie jest chorobą samą w sobie, ale wektorem, czyli przenosicielem groźnych drobnoustrojów. Do najczęstszych chorób przenoszonych przez te pajęczaki w Polsce należą:

• Borelioza (bakteryjna).
• Kleszczowe Zapalenie Mózgu - KZM (wirusowa).
• Inne, rzadsze schorzenia: tularemia, bartonelloza czy babeszjoza.
• Konsekwencje zakażenia mogą być długotrwałe i obejmować m.in. przewlekłe zmęczenie, porażenia nerwów czy problemy neurologiczne.

Jak uniknąć ukąszenia? 6 złotych zasad

1. Odpowiedni ubiór: Wybieraj ubrania z długimi rękawami i nogawkami.
2. Jasne kolory: Na jasnej odzieży łatwiej zauważyć kleszcza, zanim dotrze do skóry.
3. Repelenty: Stosuj sprawdzone środki odstraszające insekty.
4. Unikaj zarośli: Staraj się nie wchodzić w wysoką trawę i gęste krzaki.
5. Przegląd ciała: Po każdym spacerze dokładnie obejrzyj całe ciało (szczególnie pod pachami, w pachwinach i za uszami).
6. Profilaktyka: Rozważ szczepienie przeciwko Kleszczowemu Zapaleniu Mózgu (KZM).

Co zrobić, gdy znajdziesz kleszcza?

Jeśli kleszcz już wbije się w skórę, kluczowy jest czas i technika usunięcia.

UWAGA! Nigdy nie smaruj kleszcza tłuszczem, masłem, alkoholem ani lakierem do paznokci! Odcina to dopływ powietrza, co powoduje, że kleszcz wymiotuje do naszej krwi, drastycznie zwiększając ryzyko infekcji.

Instrukcja bezpiecznego usuwania:

1. Użyj pęsety, lassa lub kleszczołapek dostępnych w aptece.
2. Chwyć kleszcza jak najbliżej skóry.
3. Wyciągnij go zdecydowanym, jednostajnym ruchem wzdłuż osi wbicia (nie wykręcaj go).
4. Zdezynfekuj rankę oraz ręce.
5. Obserwuj miejsce ukąszenia przez kilka tygodni. Jeśli pojawi się tzw. rumień wędrujący (zaczerwienienie rozszerzające się pierścieniowato) lub objawy grypopodobne - natychmiast udaj się do lekarza.

Szczepienia ochronne

Szczepienie przeciw KZM jest szczególnie zalecane osobom aktywnym: biegaczom, grzybiarzom, właścicielom psów, rolnikom oraz rodzicom małych dzieci. To najskuteczniejsza forma ochrony przed wirusowym zapaleniem mózgu.